Kiedy pozwolenie zintegrowane jest wymagane?
Pozwolenie zintegrowane trzeba uzyskać przed rozpoczęciem eksploatacji instalacji, której rodzaj i skala mogą powodować znaczne zanieczyszczenie jednego lub kilku elementów środowiska albo środowiska jako całości. Obowiązek wynika z Prawa ochrony środowiska, a kategorie instalacji objętych tym wymogiem określa rozporządzenie z 27 sierpnia 2014 r.
O tym, czy pozwolenie jest potrzebne, nie przesądza sama nazwa branży ani to, że zakład emituje zanieczyszczenia. Trzeba ustalić, czy konkretna instalacja mieści się w kategorii wskazanej w przepisach i osiąga określoną dla niej skalę lub próg. Liczą się między innymi rodzaj procesu, wydajność oraz zdolność produkcyjna lub przerobowa.
W praktyce obowiązek dotyczy zarówno nowych przedsięwzięć, jak i instalacji już działających. Warto go ponownie sprawdzić przed zmianą technologii, zwiększeniem produkcji lub rozbudową zakładu. Istotna zmiana, która może zwiększyć skalę oddziaływania na środowisko, może wymagać zmiany obowiązującego pozwolenia. Ocenę należy więc przeprowadzić przed wdrożeniem modernizacji, a nie dopiero po jej uruchomieniu.
Przepisy wyłączają instalacje lub ich części wykorzystywane wyłącznie do badań, rozwoju albo testowania nowych produktów lub procesów technologicznych. Wyłączenie zależy od rzeczywistego przeznaczenia instalacji, dlatego nie należy zakładać, że obejmuje każdą działalność określaną jako testowa.
Jak sprawdzić, czy instalacja osiąga wymagany próg?
Najważniejsze jest zestawienie parametrów konkretnej instalacji z kategoriami i progami określonymi w rozporządzeniu. Przed analizą warto opisać procesy technologiczne, ustalić maksymalną zdolność produkcyjną lub przerobową oraz wskazać urządzenia i źródła, które mogą oddziaływać na środowisko. Następnie należy sprawdzić, czy rodzaj instalacji i jej parametry odpowiadają pozycji z wykazu.
Przykładem są instalacje energetyczne. Wśród wskazanych kategorii znajdują się instalacje spalania biomasy o mocy co najmniej 50 MW, o ile spełniają warunki przewidziane dla danej kategorii. Wymóg może dotyczyć również instalacji przetwarzających biogaz powstający w procesie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów metodą fermentacji beztlenowej, jeśli ich zdolność przetwarzania wynosi co najmniej 100 ton dziennie.
Podane wartości są przykładami, a nie uniwersalnymi progami dla wszystkich zakładów. Sposób ustalania skali i parametrów zależy od rodzaju instalacji. Przy wątpliwościach trzeba przeanalizować pełny wykaz i aktualne brzmienie przepisów, uwzględniając konfigurację urządzeń oraz sposób prowadzenia procesu. Administracyjny portal biznes.gov.pl zaleca wcześniejszy kontakt z właściwym urzędem, gdy przedsiębiorca nie ma pewności, czy instalacja podlega obowiązkowi.
Weryfikacja powinna obejmować całą instalację w rozumieniu przepisów, a nie tylko pojedyncze urządzenie wybrane z linii technologicznej. Warto też sprawdzić, czy kilka elementów procesu należy oceniać łącznie oraz jak obliczać ich wydajność. Błędne przyjęcie zakresu instalacji może prowadzić do niewłaściwej oceny obowiązku.
Co obejmuje pozwolenie zintegrowane?
Pozwolenie integruje wymagania dotyczące różnych rodzajów oddziaływania instalacji. Zamiast rozpatrywać każdy wpływ w oderwaniu od pozostałych, uwzględnia się między innymi emisje do powietrza, ścieki, pobór wód, wytwarzanie odpadów oraz ochronę gleby. Takie podejście realizuje unijny system IED, wcześniej określany jako IPPC, którego celem jest zapobieganie zanieczyszczeniom i ograniczanie ich u źródła.
Warunki decyzji są powiązane z BAT, czyli najlepszymi dostępnymi technikami. Przy ustalaniu wymagań organ bierze pod uwagę właściwe konkluzje BAT, a następnie określa warunki emisji i eksploatacji odpowiednie dla instalacji. W praktyce pozwolenie może wskazywać dopuszczalne wielkości emisji, obowiązki monitorowania oraz wymagania dotyczące utrzymywania zabezpieczeń środowiskowych.
Pozwolenie zintegrowane nie zastępuje automatycznie wszystkich decyzji administracyjnych, których może wymagać działalność zakładu. Wniosek powinien jednak zawierać informacje potrzebne do rozpatrzenia wymagań związanych z emisjami i gospodarką wodną, jeśli dotyczą danej instalacji. Dlatego już na etapie przygotowania dokumentacji warto ustalić, jakie obowiązki środowiskowe obejmuje sama decyzja, a jakie mogą wymagać odrębnych rozstrzygnięć.
Jak przygotować wniosek i ile trwa postępowanie?
Wniosek składa prowadzący instalację albo podmiot zainteresowany jej nabyciem. Powinien on przedstawiać instalację w sposób pozwalający ocenić jej wpływ na środowisko oraz określić warunki bezpiecznej eksploatacji. Przed rozpoczęciem prac nad dokumentacją warto zebrać dane o procesach, urządzeniach, surowcach, produktach, emisjach i stosowanych zabezpieczeniach.
Wniosek obejmuje między innymi charakterystykę instalacji, opis stosowanych technologii, przewidywane wielkości emisji, proponowane warunki eksploatacji oraz sposoby monitorowania i ograniczania oddziaływań. Należy uwzględnić także źródła emisji, ścieki, pobór wód, odpady i ochronę gleby, stosownie do specyfiki zakładu. Rzetelne dane ułatwiają organowi ocenę wniosku i ograniczają ryzyko konieczności późniejszego uzupełniania dokumentacji.
Organ sprawdza kompletność materiałów. Jeśli stwierdzi braki, wzywa do ich usunięcia. Przy ustalaniu warunków pozwolenia analizuje przepisy oraz wymagania BAT. Termin rozpatrzenia wniosku wynosi do 6 miesięcy, jednak nie oznacza to, że każde postępowanie zakończy się w tym czasie. Uzupełnienia, uzgodnienia, opinie lub zawieszenie postępowania mogą wydłużyć rzeczywisty czas oczekiwania.
Warto zatem rozpocząć przygotowanie dokumentacji z wyprzedzeniem, szczególnie gdy uruchomienie instalacji zależy od uzyskania decyzji. Niedoszacowanie czasu na zebranie danych technicznych lub odpowiedzi na wezwania organu może wpłynąć na harmonogram inwestycji.
Jak długo pozwolenie obowiązuje i jakie obowiązki ma prowadzący?
Co do zasady pozwolenie zintegrowane wydaje się bezterminowo. Na wniosek prowadzącego organ może określić termin jego obowiązywania. Odrębne ograniczenia dotyczą między innymi recyklingu statków, dla którego pozwolenie wydaje się na okres nie dłuższy niż 5 lat, z możliwością przedłużenia w granicach przewidzianych przepisami.
Uzyskanie decyzji nie kończy obowiązków przedsiębiorcy. Instalację trzeba eksploatować zgodnie z warunkami pozwolenia, monitorować wymagane parametry i utrzymywać zabezpieczenia środowiskowe. Przestrzeganie wymagań może kontrolować Inspekcja Ochrony Środowiska, a wojewódzkie inspektoraty prowadzą wykazy instalacji objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia.
Przed każdą istotną zmianą procesu, mocy lub wydajności należy ocenić, czy dotychczasowe pozwolenie nadal odpowiada planowanej eksploatacji. Jeśli modernizacja może zwiększyć oddziaływanie instalacji, konieczna może być zmiana decyzji. Najbezpieczniej zweryfikować obowiązek i zakres pozwolenia przed rozpoczęciem prac, porównując aktualne parametry zakładu z wykazem oraz planowanym sposobem jego eksploatacji.
Źródła
- https://www.gov.pl/web/national-contact-point-for-renewable-energy-sources/integrated-permit
- https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou1616
- https://sip.lex.pl/procedury/wydanie-pozwolenia-zintegrowanego-1610618061
- https://lexlege.pb.pl/prawo-ochrony-srodowiska/rozdzial-4-pozwolenia-zintegrowane/1317/
- https://www.gov.pl/web/klimat/pozwolenia-zintegrowane