Co oznaczają stare warunki fotowoltaiki w Polsce?
Stare warunki dla rozliczania energii elektrycznej wytwarzanej przez mikroinstalacje fotowoltaiczne to przede wszystkim system net-meteringu, czyli tzw. system opustów. W praktyce oznacza on, że prosument – właściciel mikroinstalacji PV produkujący i jednocześnie zużywający energię – przekazuje nadwyżkę wyprodukowanej energii do sieci, a następnie może ją odebrać w określonym stosunku ilościowym. Dla instalacji do 10 kWp współczynnik ten wynosi 0,8 kWh za 1 kWh oddaną do sieci, co czyniło ten model bardzo atrakcyjnym i przewidywalnym.
System ten był podstawą rozwoju rynku fotowoltaiki w Polsce, ponieważ łączył korzystne rozliczenia z dotacjami i ulgami podatkowymi, co zachęcało inwestorów do instalacji paneli PV.
Do kiedy można korzystać ze starych zasad rozliczeń?
Kluczowa data, która rozgranicza korzystanie ze starego systemu od nowego, to 31 marca 2026 roku. Instalacje mikroinstalacji fotowoltaicznych zgłoszone do operatora sieci do tego dnia mogą korzystać ze starych zasad net-meteringu. Wszystkie instalacje zgłoszone po tej dacie przechodzą na nowy system rozliczeń – net-billing.
Dodatkowo, dla instalacji działających na starych zasadach obowiązuje okres ochronny wynoszący 15 lat od momentu pierwszego wprowadzenia energii do sieci, jednak termin ten nie może przekroczyć 30 czerwca 2039 roku. Oznacza to, że niezależnie od daty uruchomienia instalacji, ostatni dzień korzystania ze starych warunków przypada właśnie na tę datę.
Przykładowo instalacja uruchomiona w 2026 roku zachowa prawo do rozliczeń na zasadach net-meteringu do 2035 roku, czyli przez pełne 15 lat od momentu pierwszej iniekcji energii do sieci.
Jakie różnice w rozliczeniach niesie net-metering i net-billing?
Net-metering to rozliczenie ilościowe, gdzie ważna jest ilość energii oddanej do sieci i później odebranej przez prosumenta. Ten system pozwalał na względnie stabilne i przewidywalne rozliczenia, niezależnie od bieżących cen energii na rynku.
W przeciwieństwie do tego, net-billing to system rozliczeń wartościowych. Energia oddana do sieci jest wyceniana według aktualnych cen rynkowych i prosument otrzymuje zapłatę w formie pieniężnej za nadwyżki, które następnie może wykorzystać do zakupu energii w godzinach, gdy jej produkcja jest niewystarczająca.
Od 1 lipca 2026 roku w net-billingu wprowadzono mechanizm rozliczania według RCE – godzinowej ceny energii, obok dotychczasowego rozliczenia według miesięcznej ceny rynkowej (RCEm). To zwiększa złożoność i zmienność rozliczeń dla prosumentów korzystających z nowych instalacji.
Jakie konsekwencje niesie przejście na nowe warunki?
Zmiana z systemu opustów na net-billing oznacza dla prosumentów większą ekspozycję na zmiany cen energii na rynku. Oznacza to, że zyski z nadwyżek energii mogą być niższe lub wyższe w zależności od aktualnej sytuacji rynkowej, co wprowadza większą niepewność i wymaga dokładniejszego zarządzania produkcją i konsumpcją energii.
Dla właścicieli instalacji zgłoszonych przed 31 marca 2026 roku istotna jest świadomość, że korzyści ze starych warunków mogą trwać maksymalnie do 15 lat od uruchomienia instalacji, ale nie dłużej niż do 30 czerwca 2039 roku. Po tym okresie automatycznie następuje przejście do systemu net-billing lub innego obowiązującego modelu rozliczeń.
Czy istnieją dodatkowe regulacje związane ze starszymi instalacjami?
Obecnie pojawiają się dyskusje dotyczące wprowadzenia opłat recyklingowych dla paneli fotowoltaicznych wyprodukowanych lub wprowadzonych na rynek w latach 2005-2026. Proponowana opłata miałaby mieć charakter ryczałtowy, choć jej ostateczna wysokość nie została jeszcze określona.
Takie regulacje mogłyby wpłynąć na właścicieli starszych instalacji, zwiększając ich koszty eksploatacji i podkreślając potrzebę planowania wymiany lub modernizacji systemów PV w dłuższej perspektywie.
Podsumowanie
Stare warunki fotowoltaiki w postaci systemu net-meteringu są dostępne dla mikroinstalacji zgłoszonych do 31 marca 2026 roku. Każda taka instalacja ma prawo do korzystania z tych zasad przez 15 lat od momentu rozpoczęcia wprowadzania energii do sieci, ale nie dłużej niż do 30 czerwca 2039 roku.
Po tym okresie rozliczenia odbywają się już według nowego modelu net-billingu, który jest bardziej uzależniony od zmienności cen rynkowych energii. Warto więc planować inwestycje oraz zarządzanie instalacjami PV z uwzględnieniem tych terminów oraz nadchodzących zmian regulacyjnych.
Źródła
- https://ekowtyczka.pl/fotowoltaika-na-starych-zasadach-co-musisz-wiedziec/
- https://forsal.pl/gospodarka/aktualnosci/artykuly/10568366,wlasciciele-paneli-fotowoltaicznych-przezyja-podwojny-podwyzkowy-szok-darmowy-prad-ze-slonca-stanie-sie-jeszcze-drozszy.html
- https://www.brewa.pl/strefa-wiedzy/proces-uzyskania-pozwolen-na-instalacje-fotowoltaiczna-dla-firm-w-polsce.html
- https://kaizenenergia.pl/rozliczanie-fotowoltaiki-w-praktyce-czyli-stare-a-nowe-zasady/
- https://enerad.pl/fotowoltaika-co-po-15-latach-z-systemem-rozliczen/