Czy samosiejkę można wyciąć bez zezwolenia?
Samosiejka to drzewo, które wyrosło bez celowego sadzenia przez człowieka. Może pojawić się na działce, przy ogrodzeniu, w sadzie albo na nieużytkowanym gruncie. To, że drzewo wyrosło samo, nie oznacza jednak, że można je usunąć bez sprawdzenia obowiązujących zasad. Przepisy dotyczące wycinki odnoszą się do drzew niezależnie od tego, czy posadził je właściciel, czy wyrosły z nasion.
W Polsce podstawowe reguły określa ustawa o ochronie przyrody. O tym, czy przed usunięciem samosiejki potrzebne jest zezwolenie, zgłoszenie lub inna zgoda, decydują między innymi gatunek i obwód pnia, własność nieruchomości, cel wycinki oraz położenie drzewa. Niezależnie od formalności trzeba też uwzględnić ochronę gatunkową zwierząt i roślin.
W wielu przypadkach niewielkie drzewo można usunąć bez zezwolenia, jeśli jego obwód mierzony na określonej wysokości nie przekracza ustawowego progu. Nie jest to jednak uniwersalna zasada dla każdej lokalizacji. Dodatkowe ograniczenia mogą dotyczyć między innymi terenów objętych ochroną konserwatorską, pasa drogowego czy terenów zieleni.
Jak zmierzyć samosiejkę i sprawdzić progi?
Przed podjęciem decyzji należy rozpoznać gatunek drzewa i zmierzyć obwód jego pnia. Jeśli sprawdzasz, czy samosiejka mieści się w progu zwolnienia z zezwolenia, pomiar wykonuje się na wysokości 5 cm od ziemi. Obowiązują następujące limity:
- 80 cm dla topoli, wierzb, klonu jesionolistnego i klonu srebrzystego,
- 65 cm dla kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego,
- 50 cm dla pozostałych gatunków.
Jeżeli obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza właściwego limitu, co do zasady usunięcie drzewa nie wymaga zezwolenia. Przykładowo mała brzoza o obwodzie 35 cm mieści się w progu 50 cm przewidzianym dla pozostałych gatunków. Nadal trzeba jednak sprawdzić, czy nie obowiązują ograniczenia lokalne ani zakazy związane z ochroną gatunkową.
Nie należy mylić tego pomiaru z pomiarem wykonywanym w procedurze zgłoszenia. Wówczas obwód mierzy się na wysokości 130 cm. Jeśli drzewo ma kilka pni, pomiar obejmuje każdy z nich. W razie wątpliwości co do gatunku lub miejsca pomiaru warto poprosić o pomoc osobę mającą odpowiednią wiedzę albo potwierdzić sposób postępowania w urzędzie.
Kiedy potrzebne jest zgłoszenie wycinki?
Osoba fizyczna może usunąć drzewo z nieruchomości stanowiącej jej własność na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, korzystając ze ścieżki zgłoszenia. To ważna możliwość w przypadku większych samosiejek, których obwód przekracza progi zwolnienia z zezwolenia. Samo przekroczenie limitu nie przesądza więc, że wycinka jest niemożliwa, ale wymaga sprawdzenia, jaka procedura ma zastosowanie w danej sytuacji.
Zgłoszenie powinno zawierać dane osoby zgłaszającej i informacje pozwalające zidentyfikować nieruchomość. Należy dołączyć rysunek lub mapkę z zaznaczonym drzewem. Urzędnik może przeprowadzić oględziny, a po ich dokonaniu organ może wnieść sprzeciw. Z tego powodu złożenie zgłoszenia nie oznacza, że można od razu przystąpić do wycinki.
Nie usuwaj drzewa przed zakończeniem wymaganej procedury. Sprawdź w urzędzie gminy lub miasta aktualne terminy i sposób liczenia czasu na ewentualny sprzeciw. Jeśli zgłoszenie nie jest właściwą drogą, na przykład ze względu na właściciela gruntu lub gospodarczy cel wycinki, może być konieczne uzyskanie zezwolenia. Przed rozpoczęciem formalności ustal więc, kto jest właścicielem nieruchomości i dlaczego drzewo ma zostać usunięte.
Jakie dodatkowe ograniczenia mogą obowiązywać?
Progi obwodu nie rozstrzygają o prawie do wycinki w każdym miejscu. Szczególne wymagania mogą dotyczyć drzewa rosnącego na terenie objętym ochroną konserwatorską, w pasie drogowym, na terenie zieleni lub w innym miejscu podlegającym odrębnym zasadom. W takich przypadkach może być potrzebne dodatkowe uzgodnienie albo zastosowanie innej procedury. Najbezpieczniej przed rozpoczęciem prac opisać sytuację właściwemu urzędowi i potwierdzić, jakie obowiązki dotyczą konkretnej działki.
Osobną kwestią jest ochrona gatunkowa. Obowiązuje ona niezależnie od tego, czy samo usunięcie drzewa wymaga zezwolenia. Wycinka może naruszać przepisy, jeśli prowadziłaby do zniszczenia gniazd, siedlisk lub miejsc rozrodu chronionych zwierząt. Dotyczy to także sytuacji, w których drzewo mieści się w progu pozwalającym na usunięcie bez zezwolenia.
Okres od 1 marca do 15 października jest orientacyjnym okresem lęgowym większości ptaków, ale nie stanowi ogólnego, ustawowego zakazu wycinki. Terminy lęgów różnią się w zależności od gatunku, a niektóre zakazy dotyczące niszczenia siedlisk obowiązują przez cały rok. Prace można prowadzić w tym okresie tylko wtedy, gdy nie naruszą zakazów ochronnych.
Jak bezpiecznie zaplanować usunięcie drzewa?
Przed wycinką warto przejść przez kilka kwestii w odpowiedniej kolejności:
- ustal właściciela gruntu i cel usunięcia samosiejki,
- rozpoznaj gatunek drzewa oraz zmierz obwód na wysokości właściwej dla danej procedury,
- sprawdź, czy nieruchomość lub drzewo podlega dodatkowym ograniczeniom,
- oceń, czy w koronie, pniu lub bezpośrednim otoczeniu znajdują się gniazda, siedliska albo miejsca rozrodu chronionych zwierząt,
- jeśli wymagane jest zgłoszenie, poczekaj na zakończenie procedury i sprawdź, czy urząd nie wniósł sprzeciwu.
Jesień i zima są często dogodniejszym czasem na prace, ponieważ ryzyko kolizji z okresem lęgowym wielu ptaków jest wtedy mniejsze. Nie zwalnia to jednak z obowiązku sprawdzenia, czy drzewo nie jest zajęte przez zwierzęta. Jeśli zauważysz gniazdo lub podejrzewasz obecność chronionego gatunku, odrocz wycinkę i skonsultuj sytuację z osobą kompetentną. Gdy odstępstwo od zakazów ochronnych okaże się konieczne, trzeba uzyskać zezwolenie właściwego organu.
Odpowiedź na pytanie, czy można wyciąć samosiejkę, zależy więc od konkretnych okoliczności. Niewielkie drzewo może mieścić się w ustawowym progu, większe może kwalifikować się do usunięcia po zgłoszeniu, a szczególne położenie lub obecność chronionych zwierząt mogą wprowadzić dodatkowe wymogi. Przed rozpoczęciem prac sprawdź gatunek, pomiary, własność gruntu, cel wycinki i lokalne ograniczenia.
Źródła
- https://www.gov.pl/web/gdos/wycinka-drzew-lub-krzewow-a-ochrona-gatunkowa
- https://www.gov.pl/web/gdos/sytuacje-w-ktorych-nie-jest-wymagane-zezwolenie-na-usuniecie-drzew-i-krzewow
- https://lexlege.pb.pl/ustawa-o-ochronie-przyrody/art-83f?changes_id=86169_20211218